O lewej półkuli

Michael S. Gazzaniga, jeden z czołowych neuronaukowców, badacz osób z rozszczepionym mózgiem, u który rozcięto połączenie między półkulami mózgowymi, opisuje w swej najnowszej książce Instynkt świadomości reakcje takich osób na następującą historyjkę (nie wiem dlaczego etycy uwielbiają historyjki, szczególnie takie wagonowe – nie mają poważniejszych problemów?). Oto ta historyjka: sekretarka podaje szefowi kawę, chcąc go zabić, wsypuje więc biały proszek do kawy, ale okazuje się, że to zwykły cukier. Złe zamiary, pozytywny skutek. Druga sytuacja: sekretarka wsypuje biały proszek do kawy szefa (to jest tak w ogóle okropny seksizm, czy sekretarki nic innego nie robią? Nie wiem, nigdy nie miałem sekretarki) ale okazuje się, że to jest trucizna, którą przypadkowo jakiś chemik zostawił w jego gabinecie. Szef umiera. Dobry zamiar, zły skutek. Po wysłuchaniu tych historyjek pacjenci z rozczepionym mózgiem mieli poddać ocenie czy działanie sekretarki jest zabronione czy też dopuszczalne.

Jak można przypuszczać większość ludzi ocenia działanie w złych zamiarach jako zabronione, niezależnie od skutków (to się fachowo nazywa perspektywą deontologiczną). Tak samo działania bez złych zamiarów są przez większość ludzi oceniane jako dopuszczalne, nawet jeśli prowadzą do złych skutków (to perspektywa nazwana przez Gazzanigę utylitarną). Jednak pacjenci z rozczepionym mózgiem reagowali inaczej. Ich lewa półkula mózgowa okazywała się być ekstremalnie utylitarna. To znaczy, że jeśli bohaterka historyjki działała w złych zamiarach, ale nikomu nic się nie stało, to jej postępowanie oceniali jako dopuszczalne, natomiast – i to jest najciekawsze – jeśli bohaterka historyjki działa bez złych zamiarów, ale efekty jej działania były negatywne, to lewa półkula oceniała je jako zabronione.

Gazzaniga podsumowuje to z ten sposób – lewa półkula zachowuje się tak, jakby nie miała teorii umysłu, czyli, mówiąc najkrócej, jakby nie umiała się w ogóle wczuć się w umysł drugiego człowieka. Jest zajęta tylko samą sobą, o czym pisałem już tu. Jest źródłem fundamentalnego egoizmu człowieka, polegającym na budowaniu jak najbardziej spójnej narracji, oczywiście spójnej tylko dla danego człowieka. Świadomość ludzka, szczególnie ta pozostająca pod przemożnym wpływem lewej półkuli wydaje się niezbyt udanym tworem ewolucji. Właściwie – to totalna porażka.

1 komentarz do “O lewej półkuli

  1. Bartlomiej Pawlowski

    Przydatna wiedza. Dla różnych propagandzistów, manipulatorów, sprzedawców, menedżerów, analityków „big data” pracujących dla korporacji itp. Tfu! 🙂
    Już jako dziecko, nie mając pojęcia o mózgu ani jego półkulach, wyraźnie widziałem działanie mechanizmów obronnych i błędów poznawczych oraz próby manipulacji. Porównywałem ludzi do pewnych wzorców człowieka mądrego i inteligentnego, które, z kolei, miałem wymodelowane na podstawie lektur i obserwacji i samoobserwacji. Gadam o takich tematach cały czas. Nikt nie chce słuchać, bo i po co to komu? Dobry humor sobie psuć? Ludzie nie lubią takich rzeczy. Ochrzcili to „pedagogiką wstydu” (niby trochę co innego tak nazywają, ale to jest, w moim odczuciu, praktycznie to samo – i alt -right surfuje teraz na fali uwalniania się z „lewackich bzdur”. Wszystko co się komuś nie podoba jest dziś kulturowym marksizmem i/lub śmierdzi im spiskiem)

    Te neuronaukowe badania, to grzebanie w mózgu jest bardzo ciekawe, owszem, ale wydaje mi się samo w sobie nieco arymaniczne i nieeleganckie (arymaniczne w sensie z terminologii Steinera – za Jerzym Prokopiukiem). Czy książka podaje jakieś ćwiczenia dla lewopółkulowców? (aby uruchomić prawą kulę). Studia? Medytacja? Chemicznie? Czy może po prostu operacja mózgu? Dekapitacja? 🙂

    Polubienie

    Odpowiedz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s